Les 3: Vissen en hun Kenmerken
In deze derde les werd het diepzee bord geïntroduceerd. De vraag die centraal stond in deze les is of er leven kon zijn in de diepzee. Al snel wisten de leerlingen vrij zeker dat er daar zeker leven moest bestaan, maar dan kwam de vraag hoe zij daar dan konden leven. Dit werd vervolgens door ons verteld, de vulkaan werd opgehangen onder het diepzeebord en er werd met de leerlingen gesproken over de verschillende zones. Naar aanleiding van dit gesprek trokken de leerlingen hun onderzoeksjassen aan en gingen we aan de slag met allemaal kleine proefjes. De groep werd gesplitst in drie subgroepen, ze gingen elk aan het werk bij één van de drie activiteiten, bij elk van deze activiteiten stond één van de kenmerken van de bijbehorende zone centraal. Hieronder een kort overzicht van de lesactiviteiten:
- Oppervlaktezone: de leerlingen keken hier naar verschillende plaatjes van vissen en onderzochten in welke situatie je het beste kleur kon herkennen van de vissen. Hierbij realiseerde ze zich dat je beter de kleuren kan zien als er veel licht is.
- Schemerzone: de leerlingen gingen de pupilreflex testen. Dit deden ze door hun ogen te sluiten en vervolgens open te doen, hierbij moest een mede leerlingen goed naar hun ogen kijken en vastleggen wat ze zagen. Tot slot moesten de leerlingen ook met een zaklampje in hun ogen schijnen en kijken of dat voor een verschil zorgde.
- De diepzee: hier kregen de leerlingen kleine schijfjes die eten voorstelden en twee verschillende vissen. Één vis had een grote mond en de ander een kleine mond. Het eten moest eerst willekeurig neer gelegd worden op de tafel, vervolgens moesten de twee vissen elk een wedstrijdje doen om te zien welke vis het meeste eten zou vangen als hij in één rechte lijn zou zwemmen.
Op het einde van de les werden de onderzoeksresultaten besproken en terug gekoppeld aan de drie zones op het oceaanbord. Tot slot werden vier verschillende leerlingen naar voren gehaald om verschillende plaatjes van vissen en planten in juiste zone te hangen. Hierbij werden er van ons uit vragen gesteld om een beeld te krijgen van de gedachte gang van de leerlingen.
Tijdens deze les merkte wij op dat de leerlingen enorm enthousiast waren. Zij waren betrokken en luisterde goed naar instructie tussen de opdrachten door. Het was al met al een actieve en leerzame les.
Les 4: Vissen maken in de Diepzee
De vierde en laatste les, hierin kregen de leerlingen de opdracht om zelf een vis te ontwerpen. Ze kregen hiervoor gekleurd papier, lijm, stiften, potloden en scharen. Met de leerlingen gingen we eerst samen de diepte in duiken, in elke zone werd een groepje achter gelaten. Dat groepje moest eerst benoemen wat het typerende kenmerk van hun zone was voordat we verder konden zwemmen. Zo werd de klas weer in drieën verdeeld en had elk groepje de opdracht om een vis te ontwerpen die zij tegen zouden kunnen komen in de zone waarin zij nu aan het zwemen waren.
Na het ontwerpen werden de vissen van een aantal leerlingen gepresenteerd en mochten zij uitleggen waarom hun vis bepaalde kenmerken had, hierbij werd de nadruk gelegd op kenmerken die typerend zijn voor de zone waarin de vis zwom.
Tot slot kregen alle leerlingen in van een “officiële” ceremonie een certificaat waarop stond dat zij nu echte experts zijn omtrent de diepzee.
Deze laatste les diende als evaluatie van onze cognitieve leerdoelen. Er werd namelijk terug gekoppeld of de leerlingen kennis hadden van de verschillende zones en hoe vissen zich aanpaste om te overleven in de verschillende zones.
Het onderzoek & onze resultaten:
In ons onderzoek hebben wij gekozen om drie leerlingen uitgebreid te gaan volgen. Deze drie leerlingen werden op verschillende momenten geïnterviewd, hun werk werd bekeken en hun houding in de les werd geëvalueerd. Deze kwalitatieve manier van intensief leerlingen volgen en hun ontwikkeling in kaart brengen wordt ook wel het maken van “learner reports” genoemd. De drie leerlingen die gevolgd zijn vormen samen geen representatieve steekproef. Op basis van deze “learner reports” kunnen dus geen conclusies worden getrokken over de hele klas. Dat is ook niet het beoogde doel geweest van dit onderzoek. Wel kunnen de drie learner reports met elkaar worden vergeleken. Hierbij viel ons op dat alle drie de leerlingen de leerdoelen – grotendeels – behaalden. Wel verschilt de hoeveelheid hulp die zij nodig hebben gehad. De jongste leerling had nog veel hulp nodig, maar behaalde de leerdoelen met die hulp wel, terwijl de oudste leerling zonder enige hulp alle leerdoelen behaalde. Voor de oudste leerling waren de leerdoelen wellicht te makkelijk. Omtrent de betrouwbaarheid en validiteit van onze metingen beschreven wij in ons verslag het volgende:
Hoewel het erg waardevol is om onderzoeksresultaten te hebben gebaseerd op lessituaties, brengt het verzamelen van deze gegevens ook nadelen met zich mee. Men moet op deze momenten twee rollen aannemen; die van leraar en die van onderzoeker. Het gevaar bestaat dat deze rollen met elkaar conflicteren. Daarnaast zijn lessituaties minder controleerbaar dan bijvoorbeeld interviews buiten de klas. De gegevens die in de klas worden verzameld zijn daardoor minder betrouwbaar. Deze gegevens zijn echter wel in een minder kunstmatige setting verzameld, waardoor zij winnen aan ecologische validiteit.
In dit stuk komt duidelijk naar voren wat de kanttekeningen zijn die wij hebben bij ons onderzoek. Het uitvoeren van een kwalitatief onderzoek was erg leerzaam, maar soms ook uitdagend. Ik heb met het uitvoeren dit onderzoek de waarde van een dergelijk kwalitatief onderzoek in kunnen zien. Ik heb bovendien als leerkracht gemerkt hoe sterk het onderzoekend en ontwerpend leren aansluit bij de leerlingen en heb meer zicht gekregen op manieren om leerdoelen te evalueren.
Wij hopen julie met deze berichten een beeld te geven van onze lessenserie en ons onderzoek. Bedankt voor het lezen.
Groeten Mereld de Wit & Paul Michels (studenten Universitaire Pabo van Amsterdam)
Universitaire Pabo van Amsterdam
iriswiegertjes
lisaennienke
lessenseriesport
muziekbeleving
ceriselennert
roossjuull
marliekemols
masjaswaantje
bartjoosse
annelotennadie
merelpaul
marthekirstysarah
topsportupva
lotteruben
