Gladiatoren: Eerste blog!

Het lijkt misschien een gemakkelijke opdracht:
Maak een lessenserie met als doel de wetenschappelijke houding van leerlingen te stimuleren.
Maar het is een stuk moeilijk dan het lijkt, daar zijn wij, Roseanne en Juliette, de afgelopen tijd wel achtergekomen.

Het begon allemaal op onze opleiding, de Universitaire Pabo van Amsterdam, kortweg UPvA. We krijgen daar ieder jaar opdrachten die we dan alleen of in een tweetal moeten uitvoeren. Ook dit jaar hadden ze weer een leuke opdracht voor ons bedacht: Maak een lessenserie met als doel de wetenschappelijke houding van leerlingen te stimuleren.

In deze opdracht staat het onderzoekend en ontwerpend leren centraal. Bij onderzoekend en ontwerpend leren onderzoeken leerlingen organismen, objecten en verschijnselen uit het dagelijks leven onder begeleiding van een leerkracht. Het is dus de bedoeling leerlingen zo veel mogelijk dingen zelf te laten bedenken en ontdekken, zodat ze een onderzoekend houding gaan krijgen.

Vol goede moed begonnen we aan deze opdracht. We konden uit verschillende onderwerpen kiezen: archeologie, extreme diepte, geuren, muziek en topsport. Wij kozen voor de eerste: archeologie.

Omdat wij niet erg veel kennis hebben op het gebied van archeologie, hebben we gezorgd voor de zogeheten ‘Experts’, mensen die WEL veel van het onderwerp afweten en ons kunnen ondersteunen bij het maken van onze lessenserie. Onze experts waren afkomstig van de Faculteit Geestesweteschappen (FGw): Mark Driessen, Marten Hidma en Heleen van Londen.

De eerste bijeenkomst met onze experts draaide om het ideeën opdoen voor een onderwerp voor de lessenserie. We kregen meer informatie over een aantal onderwerpen, zodat we een keuze konden maken. Wij kozen voor het onderwerp: GLADIATOREN!

We kregen twee weken de tijd om een opzet te maken van de lessenserie. De lessenserie zou dan opgestuurd worden naar onze experts en we zouden vervolgens feedback ontvangen om de lessenserie aan te passen.

Tot zover verliep alles nog soepel, er was geen wolkje aan de lucht.

Maar toen begon het echte werk, het opzetten van de lessenserie. Het moeilijke is dat je geen idee hebt waar je moet beginnen. Je weet natuurlijk wel dat je eerst met een idee moet komen, maar alleen dat al kan een tijdje duren. Na een tijdlang te hebben gebrainstormd, besloten we de lessenserie te houden over het amfitheater, de plaats waar de gladiatorengevechten plaatsvonden.

De lessenserie kwam daarna al snel in grote lijnen tot stand. Het idee was om de leerlingen zelf vragen te laten stellen over hoe zo’n amfitheater er uit zou hebben gezien. Vervolgens zouden ze deze vragen in hun eigen groepje beantwoorden en aan de hand daarvan zouden ze tot een ontwerp moeten komen. Als dat ontwerp eenmaal netjes op papier staat is het de bedoeling dat de leerlingen hun eigen ontworpen amfitheater gaan nabouwen met kartonnen dozen, wc-rolletjes, papier, melkpakken et cetera.

Na het feedbackgesprek met de archeologen bleek dat het een goed idee was, er moest alleen nog heel wat bijgeschaafd worden voor het ook daadwerkelijk uitvoerbaar is. Denk alleen al aan het bouwmateriaal, hoe kom je aan een hele stapel kartonnen dozen, honderden wc-rolletjes en genoeg melkpakken voor een hele klas? We zijn dus ook als een gek gaan sparen en hebben nu al een redelijk grote verzameling bouwmaterialen. (Voornamelijk met dank aan Roseanne, die bij een winkel werkt waardoor ze allemaal kartonnen dozen mee kan nemen!)
En vergeet niet hoeveel tijd er in de uitvoering van deze lessenserie gaat zitten, de leerkrachten op de basisschool zitten niet altijd te wachten op een lessenserie die ontzettend veel tijd in beslag neemt en niet behoort tot de kerndoelen van het basisonderwijs.

Daarom was de eerst volgende stap in de ontwikkeling een vooronderzoek op de basisschool waar de lessenserie gegeven gaat worden. De lessen zullen gegeven worden op een Montessorischool in groep 7. Het eerste probleem deed zich meteen aan voor, groep 7 is gesplitst over twee klassen, dus we zullen moeten overleggen met twee leerkrachten die het onderling dan ook weer eens moeten zijn. Gelukkig waren ze beiden enthousiast en stemden allebei toe met de lessenserie voor groep 7. Verder hebben we de geschiedenismethode bestudeerd om te zien in hoeverre de leerlingen al les hebben gehad over het onderwerp. We hebben het magazijn bekeken om te zien wat voor soort materialen er al op school aanwezig zijn EN we hebben een enquête gehouden in de klassen om de leerstijlen (van Kolb) van de verschillende leerlingen te testen.

Alles wat we tot dan toe gedaan hadden was redelijk goed gegaan, het probleem zit hem echter voornamelijk in de tijd die het kost om dit alles te regelen. Je maakt iets, stuurt het op naar persoon 1, krijgt feedback, moet met elkaar overleggen, moet het aanpassen, stuurt het op naar persoon 2, krijgt feedback, moet met elkaar overleggen en ga zo maar door.

Het klinkt nu alsof het vreselijk vervelend was om het op deze manier te doen, dat is niet wat we duidelijk willen maken. Het is meer dat je niet moet verwachten binnen een week alles op orde te hebben. Voor je alle regels met iedereen hebt afgestemd ben je al weer een tijdje verder. Denk er dus aan dat je, mocht je ooit ook een lessenserie willen maken, ruim de tijd neemt voor de voorbereiding, anders maak je jezelf helemaal gek…

Toen ons plan uitgewerkt op papier stond was het tijd voor de presentatie. In de presentatie liet je aan je medestudenten zien wat je tot dan toe gemaakt had. Helaas moest Roseanne dat in haar eentje doen, Juliette was die week ontzettend ziek, maar Roseanne heeft het fantastisch gedaan! Na de presentatie was er weer een moment voor feedback. Zowel de medestudenten (uit het eerste en tweede jaar) als de begeleiders (de archeologen en de instituutsopleider en de onderzoeksopleider) gaven goede feedback waar we weer mee aan de slag konden.

Na een aantal weken, waarin veel heen en weer gemaild was tussen alle betrokkenen, hadden we zowaar een lessenserie. Hieronder volgt een beschrijving van de verschillende lessen om een beeld te krijgen van de lessenserie:

Les 1 – In het kort
In les één willen we de leerlingen kennis laten maken met het onderwerp. Het idee is om te kijken wat de leerlingen al weten door het voorleggen van stellingen. Bij iedere stelling moet de leerling kiezen voor waar of niet waar. Dit doen we door petje op, petje af. Als een leerling denkt dat een antwoord waar is steekt hij zijn hand hoog in de lucht, bij niet waar houdt de leerling zijn hand naar beneden.

In les twee gaan de leerlingen aan de gang met het ontwerpen van een amfitheater. Om ze te prikkelen/inspireren willen we ze, in les één, graag een verhaal vertellen over waarom er gladiatorenspelen zijn gekomen en hoe dat er een beetje aan toe ging. Het moet allemaal erg oppervlakkig blijven, omdat ze veel later zelf moeten ontdekken.

Les 2 – In het kort
Les twee draait helemaal om het amfitheater waarin gladiatoren streden. Omdat de lessenserie voornamelijk gericht moet zijn op ontwerpend en onderzoeken leren, gaan de leerlingen deze les aan het werk in groepjes en werken ze toe naar het bouwen van een eigen amfitheater. (Een mini-model gemaakt van papier, karton, pakken etc.)

Om ervoor te zorgen dat leerlingen niet gaan opzoeken hoe een amfitheater eruit ziet, ze moeten er namelijk zelf achterkomen door middel van vragen beantwoorden, noemen we het geen amfitheater, maar het strijdtoneel. Mochten de leerlingen dan informatie op gaan zoeken op internet, wat natuurlijk verboden is, dan zullen ze (hopelijk) niets vinden.
We delen de leerlingen op in groepjes.

De leerlingen moeten zelf vragen bedenken, EN OPSCHRIJVEN (om in te leveren), om erachter te komen hoe zo’n strijdtoneel eruit zag. Mochten er geen vragen komen, dan hebben we een lijstje vragen achter de hand.

Les 3 – In het kort
In les drie bouwen de leerlingen verder aan hun strijdtoneel. Ze hebben de beschikking over wc-rollen, kartonnen dozen, papier etc. Zijn er problemen dan kan de juf hulp bieden, anders kunnen ze zelfstandig werken.

Les 4 – In het kort
In les vier zetten de leerlingen de laatste puntjes op de i wat betreft het bouwen van hun strijdtoneel.
Daarna presenteren de leerlingen de gemaakte amfitheaters aan elkaar. Ze verklaren de gemaakte keuzes en vertellen wat er binnen het groepje besproken is. In deze les wordt ook laten zien hoe een amfitheater er vroeger echt uitzag.

 

De lessenserie is nu af en klaar om gegeven te worden. Hoe dat verloopt lezen jullie in ons volgende blog!

Groetjes Roseanne en Juliette

Vorige bericht
Een reactie plaatsen

1 reactie

  1. Welmoet

     /  7 november 2011

    Jullie hebben heel goed nagedacht over het ontwerpende aspect; de lessenserie zit goed in elkaar. Er wordt structuur gegeven, maar er wordt ook voor gezorgd dat de kinderen gedwongen worden zelf na te denken en vragen te formuleren. Zorg dat je dat vragende vasthoudt tijdens de lessen en de leerlingen dwingt tot eerst nadenken en het blijven uitbreiden van het ontwerp.

    Maak vooral ook foto’s van alle ontwerpen en halfproducten. Aan de hand daarvan kun je het (ontwerp)proces in kaart brengen. Ik ben erg benieuwd waar de kinderen mee gaan komen!

    Succes!

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: